Doanh nghiệp trốn, nợ bảo hiểm khiến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Khi doanh nghiệp cố tình "dây dưa"

Theo BHXH tỉnh Thanh Hoá, có khoảng 1.694 doanh nghiêp (DN) đang duy trì hoạt động trên địa bàn tập trung chủ yếu tại 8 Khu công nghiệp trọng điểm, trong đó số DN nợ BHXH trên 3 tháng chiếm 46 tỉ đồng, nợ dưới 1 tháng chiếm 52 tỉ đồng. Không chỉ có các C.ty có quy mô nhỏ lâm vào tình trạng nợ bảo hiểm mà ngay cả các doanh nghiệp được xem là "đại gia" tại tỉnh Thanh cũng đang cố tình "lỳ mặt" với việc đóng bảo hiểm cho người lao động. Trong số này có thể kể ra như: Công ty Công nghiệp Tàu thuỷ Thanh Hoá nợ gần 2 tỷ đồng, Công ty CP Viglacera Bỉm Sơn 1,5 tỷ, Licogi 15 Bỉm Sơn 1,6tỷ, Công ty CP K2 2,5 tỷ đồng... Tính đến đầu tháng 9-2010, nợ đọng BHXH tại Thanh Hoá đã đạt mức 147 tỷ đồng (chiếm 0,44% tháng đóng BHXH) trong đó có 15 tỷ đồng đã trở thành nợ khó đòi, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động.

Trao đổi với chúng tôi, ông Đỗ Hòa – Trưởng phòng Thu BHXH tỉnh Thanh Hóa cho biết: Nhiều DN đã bỏ túi hàng tỉ đồng, trong đó chiếm đoạt riêng của mỗi công nhân 6% tiền lương hàng tháng của họ (trong tổng số 23% tiền lương công nhân mà DN phải trích đóng cho BHXH), gây hậu quả nặng nề cho đời sống vật chất, tinh thần của hàng ngàn công nhân, nhưng các cơ quan chức năng vẫn bó tay. Hàng năm ngành LĐ-TB-XH xử phạt hàng trăm đơn vị vi phạm pháp luật lao động, mỗi đơn vị vi phạm chỉ bị phạt hành chính 1 lần trong 1 năm và mỗi lần phạt tối đa không quá 20 triệu đồng cho hành vi chiếm dụng tiền BHXH. Bên cạnh đó, nhiều chủ sử dụng lao động không làm rõ ràng cụ thể hợp đồng lao động, không xây dựng bảng lương, trợ cấp mất việc, quyền lợi của người lao động chưa được giải quyết đầy đủ, vì thế việc căn cứ xét đóng BHXH còn gặp nhiều khó khăn. Trong năm 2009, Sở Lao động đã rà soát trên 50 DN và xử phạt hành chính với tổng số tiền 117 triệu đồng. Đồng thời ông Hòa cũng cho biết: "Trong năm 2010 chúng tôi sẽ khởi kiện đối với các đơn vị có hành vi nợ tồn đọng số lượng lớn quá thời hạn, chiếm dụng BHXH của người lao động. Bởi lẽ, đây không chỉ là nợ đối với cơ quan BHXH mà còn là lợi ích sát sườn của người lao động. Do tiền BHXH của người lao động bị chiếm dụng, nên họ sẽ không có sổ BHXH, không được Nhà nước chăm lo khi ốm đau, thai sản, bị tai nạn lao động... Hành vi cố tình chiếm dụng tiền BHXH gây thiệt hại nghiêm trọng cho người lao động. Nếu không có biện pháp mới chế tài mạnh hơn đối với các doanh nghiệp thì việc thất thoát tiền tỷ của nhà nước là điều khó tránh khỏi".

Cần có biện pháp mạnh?

Do chưa có chế tài đủ mạnh để xử lý đối với những doanh nghiệp cố tình nợ đọng bảo hiểm nên việc duy nhất mà BHXH tỉnh Thanh Hóa có thể làm được duy nhất là xuống trực tiếp từng cơ quan, doanh nghiệp tha thiết vận động, tuyên truyền theo kiểu "năn nỉ" để các đối tượng này hoàn nợ, nhưng tình hình vẫn không khá hơn là mấy. Nhìn xa hơn mới thấy rằng, việc kiện các DN vi phạm Luật Bảo hiểm phải ra toà trong thời gian qua tại TP. Hồ Chí Minh là việc làm hết sức cần thiết trong bối cảnh nợ đọng BHXH như hiện nay. Song, hiệu quả hay không thì đang cần có sự phối hợp nhịp nhàng, đồng thuận của các ngành liên quan.

Mặc dù BHXH tỉnh Thanh Hoá trong thời gian qua đã tiến hành thanh, kiểm tra và xử lý hàng loạt các DN, nhưng chưa thể xử phạt một cách nghiêm minh do chế tài xử lý vấn đề này còn chưa đủ mạnh. Được biết, hàng năm, ngành BHXH tỉnh Thanh Hóa đều lập kế hoạch tuyên truyền, vận động, về quyền lợi và nghĩa vụ đến từng đơn vị, người lao động, đồng thời tuyên dương đối với các cá nhân, tổ chức thực hiện đúng, đóng BHXH nhưng xem ra nhiều DN vẫn không tự giác. Khi đến kiểm tra tình hình hoạt động thì nhiều chủ sở hữu lao động đã bỏ trốn hoặc chối từ lấy lý do... bận. Hàng trăm DN trốn nợ BHXH kéo theo hàng vạn lao động mất quyền lợi, tạo ra sự thiếu công bằng đối với người lao động. Theo ông Nguyễn Quốc Huy, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hoá: "Việc chủ động phối hợp với các DN trong tỉnh xúc tiến thành lập công đoàn cơ sở, mặt trận đoàn kết người lao động, nâng cao chất lượng hoạt động của các công đoàn cơ sở. Tuy nhiên cơ quan Tư pháp phải hoàn thiện chế tài, tăng mức xử phạt, thậm chí rút giấy phép hoạt động đối với các DN vi phạm Luật Lao động, như vậy việc bảo vệ quyền lợi cho người lao động mới được đảm bảo".

Theo Báo Đại Đoàn Kết