Công trình hồ chứa nước Cửa Đạt (Thường Xuân - Thanh Hóa) có tổng mức đầu tư xây dựng gần 5.000 tỉ đồng, sau khi chặn dòng sông Chu sẽ tạo ra lòng hồ với dung tích 1,3 tỉ m3 nước.

Để dự án này được thực thi, 2.000 hộ dân với trên 10.000 nhân khẩu phải di dời đi nơi khác. Thế nhưng sau 7 năm chuyển đến nơi định cư mới (2003 – 2010), hàng trăm hộ dân tại hai xã được chuyển đến là Thanh Tân và Thanh Kỳ (thuộc huyện Như Thanh) vẫn đang “sống mòn”.

Đối mặt với vô vàn khó khăn

Tiếp chúng tôi, chị Vi Thị Lá (thôn Tân Hùng, xã Thanh Tân) cho biết: “Ngày trước ở Thường Xuân đất sản xuất gia đình tôi có trên 6 sào để canh tác, cuộc sống cũng tương đối. Nhưng từ khi chuyển đến đây, cả gia đình chỉ trông chờ vào 2 sào lúa với mấy sào đất rừng thuê của lâm trường, nên cuộc sống vất vả lắm…”.

Còn gia đình ông Lê Văn Tiến, thôn Khe Cát lại có nỗi khổ khác. Nhà có tới 8 miệng ăn, khi các con lập gia đình ra ở riêng ông phải cắt hết đất ruộng để chia cho chúng, thành thử đã nghèo nay lại càng khốn khó hơn.

Cánh đồng lúa thiếu nước ở thôn Đồng Tiến, xã Thanh Kỳ

Phó chủ tịch UBND xã Thanh Tân Lương Văn Inh cho biết: “Xã có 230 hộ, từ khi chuyển đến đây định cư tình hình an ninh trật tự tương đối ổn định, thế nhưng đời sống của bà con đang đối mặt với vô vàn khó khăn do thiếu đất sản xuất, trong khi quỹ đất của xã không còn để cấp cho các hộ dân. Chúng tôi đang tiến hành mở một lớp đào tạo để tạo công ăn việc làm cho bà con, chứ cứ để tình trạng như thế này kéo dài là không được”.

Cũng rơi vào tình cảnh “dở khóc, dở cười” như dân khu tái định cư ở xã Thanh Tân, gần 200 hộ dân tại hai thôn Đồng Tiến và Đồng Tâm của xã Thanh Kỳ cũng đang gặp khó khăn vì không có đất sản xuất, thậm chí vào mùa khô họ còn đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Do cuộc sống khổ đủ đường mà đã 7 năm trôi qua, mọi thứ ở đây dường như không có gì thay đổi, thậm chí nhiều căn nhà đã xuống cấp mà họ không có tiền để sửa sang, làm mới.

Nhiều bất cập cần được giải quyết

Theo Quyết định số 2840/QĐ-UB ngày 29.11.1999 của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt, dự án tái định cư tại 2 xã Thanh Tân, Thanh Kỳ, huyện Như Thanh được đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu để khai thác tiềm năng đất đai, phát triển sản xuất, từng bước ổn định sản xuất và đời sống cho 400 hộ dân. Tổng mức đầu tư cho dự án này là trên 39 tỷ đồng, sau đó điều chỉnh bổ sung nâng lên 42 tỷ đồng.

Lẽ ra, cơ quan chức năng của Thanh Hóa phải quan tâm và chỉ đạo sâu sát hơn nữa các đơn vị trực tiếp lo cho dân. Đồng thời những công trình được Nhà nước đầu tư hàng tỉ đồng phải phát huy hiệu quả thiết thực.

Thế nhưng hiện nay, trong 16 bể nước cho khu tái định cư thì 15 bể xây dựng xong phải hạ độ cao đáy bể. Đặc biệt công trình hồ Khe Thoong (xã Thanh Kỳ) được đầu tư xây dựng hàng tỷ đồng nhưng đến nay đã xuống cấp nghiêm trọng, điều trớ trêu là quanh năm công trình này luôn nằm trong tình trạng “trơ đáy” do không có nước.

Khi xây dựng nhà ở cho khu tái định cư, Ban quản lý dự án đã thiết kế xây dựng nhà ở bất hợp lý. Phần lớn bà con các dân tộc miền núi thích sống trong một không gian thoáng mát, rộng rãi… tuy nhiên nhà ở đây lại được thiết kế san sát vào nhau như ở “phố”. Bên cạnh đấy, do ở quá xa nguồn nước, nên vào mùa khô dân tái định cư luôn sống trong tình trạng thiếu nước sinh hoạt, sản xuất…

Nhìn những thửa ruộng nhỏ của người dân lúa đã đến kỳ trổ bông vàng úa do không có nước tưới, ông Lê Hồng Vương, Trưởng thôn Đồng Tiến (Thanh Kỳ) chua xót: “May mà mấy hôm nay trời có mưa vài cơn nhỏ nên bà con đang còn chút hi vọng, chứ như một số năm trước, mấy tháng liền trời không có mưa, lúa cấy xong chỉ để cho trâu, bò… ăn”.

Qua tìm hiểu được biết, tại đây đều có hệ thống kênh mương dẫn nước vào những cánh đồng lúa, song do xây dựng sơ sài nên sử dụng được vài năm đã xuống cấp, hư hỏng khắp nơi. Ngoài ra nhiều hồ chứa luôn trong tình trạng thiếu nước. Vì vậy, đất sản xuất đã thiếu, việc sử dụng lại không hiệu quả vì không có nước.

Những tưởng sau bao năm chuyển đến vùng đất mới, sự vui vẻ, phấn khởi, hi vọng về một cuộc sống mới sẽ tươi đẹp hơn, khởi sắc hơn, nhưng đối với họ niềm vui ban đầu đã không còn, thay vào đó là sự lo toan và thất vọng. Vì thế, những bất cập trên cần sớm được giải quyết để người dân nơi đây yên tâm ổn định cuộc sống.

(Thanh Tuấn-Văn Hóa online)